💡 Kısa cevap: Günlük dilde arbitraj kambiyo vergisi denen şey ayrı bir vergi değil, Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisinin (BSMV) kambiyo ayağıdır. 6802 sayılı Kanun’a göre mükellef bankadır, matrah kambiyo satışlarının tutarıdır ve kambiyo muamelelerinde oran binde ikidir. Kanunda ayrıca bir “arbitraj muameleleri” istisnası bulunuyor — ama kapsamı teknik bir değerlendirme konusu, otomatik bir muafiyet değil.
📌 Bu yazıda öne çıkanlar
- “Kambiyo vergisi”nin kanundaki gerçek adı ve dayanağı
- Verginin mükellefinin neden siz değil banka olduğu
- Matrahın neden yalnızca satış bacağında doğduğu
- Oranın kaç olduğu, kim tarafından değiştirilebildiği
- Kanundaki “arbitraj muameleleri” istisnasının birebir metni
- Döviz arbitrajı hesabında bu kalemin ne kadar yer kapladığı
- Kripto tarafında aynı verginin neden aynı biçimde çıkmadığı
İçindekiler
- Kambiyo Vergisi Aslında Hangi Vergi?
- Kambiyo Vergisinin Mükellefi Kim?
- Matrah Neden Yalnızca Kambiyo Satışı?
- Kambiyo Muamelelerinde Oran Kaç?
- Kanundaki “Arbitraj Muameleleri” İstisnası
- Döviz Arbitrajında Kambiyo Vergisi Hesabı Nasıl Değiştirir?
- Kripto Arbitrajında Kambiyo Vergisi Çıkar mı?
- “Kambiyo Gider Vergisi” Neden Böyle Anılıyor?
- Arbitraj Kambiyo Vergisi: Sık Sorulanlar
Kambiyo Vergisi Aslında Hangi Vergi?
“Kambiyo vergisi”, “kambiyo gider vergisi”, “kambiyo muamele vergisi” — üçü de aynı şeyi anlatıyor ve hiçbiri kanundaki resmî ad değil. Dayanak 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunudur; vergi Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) adını taşır ve kambiyo işlemleri bu verginin bir ayağıdır.
Kanunun 28. maddesi verginin konusunu şöyle kuruyor: banka ve sigorta şirketlerinin “her ne şekilde olursa olsun yapmış oldukları bütün muameleler dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları paralar” BSMV’ye tabidir.
Yani verginin mantığı bir kurum geliri vergisidir: bankanın işlemden elde ettiği para vergilenir. Kambiyo tarafında ise kanun bu mantığa bir istisna getirir — matrahı aşağıda ayrıca anlatıyoruz.
Kambiyo Vergisinin Mükellefi Kim?
Kanunun 30. maddesi tek cümlelik ve net:
“Banka ve sigorta muameleleri vergisini banka ve bankerlerle sigorta şirketleri öder.”
Yani mükellef siz değilsiniz. Vergiyi devlete banka beyan eder ve öder. Buna rağmen tutarı siz görürsünüz: banka bu maliyeti işlem fiyatına veya ayrı bir kalem olarak müşteriye yansıtır. Dekontta “BSMV” ya da “kambiyo vergisi” satırı bu yüzden çıkar.
Bu ayrımın pratik bir sonucu var: beyan yükümlülüğü sizde değildir. Döviz alım satımı yaptınız diye bu vergi için bir beyanname vermezsiniz. (Elde ettiğiniz kazancın gelir vergisi açısından değerlendirilmesi tamamen ayrı bir konudur ve kişiye özeldir.)
Matrah Neden Yalnızca Kambiyo Satışı?
Kanunun 31. maddesi kambiyo için genel kuraldan ayrılıyor:
“Kambiyo alım ve satım muamelelerinde kambiyo satışlarının tutarı vergiye matrah olur.“
İki ayrıntı önemli:
- Matrah bankanın kârı değil, satışın tutarıdır. Diğer BSMV işlemlerinde matrah bankanın lehine aldığı paradır; kambiyoda ise işlemin tamamı matrah olur. Bu, oran küçük olsa bile tutarın büyük olduğu anlamına gelir.
- Yalnızca satış bacağı matrah doğurur. Banka size döviz sattığında matrah oluşur; sizden döviz aldığında oluşmaz. Bir döngüde kaç bacağın matrah doğuracağını bu belirler.
Yabancı para üzerinden yapılan işlemlerde matrahın hangi kurla hesaplanacağını da kanun ayrıca düzenliyor (m.32).
Kambiyo Muamelelerinde Oran Kaç?
Kanunun 33. maddesi:
“Banka ve sigorta muameleleri vergisinin nispeti % 15 (binde iki) dir. Kambiyo muamelelerinde nispet matrahın binde ikisidir.“
Maddenin kendi dipnotu, oranın sonradan kararnameyle yeniden belirlendiğini ve 30/9/2020 tarihli ve 31260 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 3031 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile binde iki olarak değiştirildiğini kaydediyor.
| Unsur | Kanundaki karşılığı |
|---|---|
| Verginin adı | Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) |
| Dayanak | 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu, m.28–33 |
| Mükellef | Banka, bankerler ve sigorta şirketleri (m.30) |
| Matrah | Kambiyo satışlarının tutarı (m.31) |
| Oran | Kambiyo muamelelerinde binde iki (m.33 · CB Kararı 3031) |
| Oranı değiştirme yetkisi | Cumhurbaşkanı — kambiyoda sıfıra kadar indirebilir, on katına kadar artırabilir (m.33) |
Tabloyu görmek için yana kaydırın.
Oran sabit değil. Kanun, kambiyoda oranı sıfıra kadar indirme ve on katına kadar artırma yetkisini Cumhurbaşkanına veriyor; geçmişte oran birden fazla kez değişti. Ayrıca kararname eki, bazı kambiyo işlemleri için oranı sıfır olarak belirliyor. Hangi işlemin hangi orana tabi olduğunu bankanızın kendi bildirimi gösterir; bu sayfadaki oran, yukarıda tarihi verilen düzenlemeye dayanan bir okumadır.
Kanundaki “Arbitraj Muameleleri” İstisnası
Bu sayfanın en çok yanlış okunan kısmı burası — dikkatli gidelim.
Kanunun 29. maddesi BSMV istisnalarını sayıyor ve (p) bendi şöyle:
“Arbitraj muameleleri ile vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerine ilişkin muameleler ve bu muameleler sonucu lehe alınan paralar.”
(Ek: 24/6/1994 – 4008/35 md. Bentteki “Türkiye’de kurulu borsalarda gerçekleştirilen” ibaresi 7061 sayılı Kanunla madde metninden çıkarılmıştır.)
Maddenin girişi istisnanın çerçevesini belirliyor: “Aşağıda yazılı muameleler dolayısiyle alınan paralar banka ve sigorta muameleleri vergisinden müstesnadır.”
Bu neyi söylüyor, neyi söylemiyor?
| Söylüyor | Söylemiyor |
|---|---|
| Kanunda arbitraj muamelelerine ilişkin bir BSMV istisnası vardır ve 1994’ten beri yürürlüktedir. | “Arbitraj yapan herkes kambiyo vergisinden muaftır” demiyor. |
| İstisna, bu muameleler dolayısıyla alınan paralara ilişkindir. | Bir işlemin kanun anlamında “arbitraj muamelesi” sayılıp sayılmadığını tanımlamıyor; bu teknik bir değerlendirmedir. |
| İstisnayı uygulayacak olan mükelleftir — yani banka. | Müşterinin beyanıyla kullanılabilecek bir muafiyet değildir. |
Tabloyu görmek için yana kaydırın.
Pratikte ne olur? Banka gişesinden veya uygulamasından döviz aldığınızda yaptığınız işlem bir kambiyo alım-satım muamelesidir ve dekontunuzda bu verginin karşılığını görürsünüz. Bendin kapsamına girip girmediği, işlemin niteliğine ve bankanın uygulamasına bağlıdır.
Bu sayfa hüküm vermez. Yaptığınız bir işlemin 29/p bendi kapsamına girip girmediği, size özel bir vergi değerlendirmesidir. Bu soruyu bankanıza yazılı olarak ve bir mali müşavire sorun. Burada yapılan tek şey, kanun metninin ne dediğini birebir aktarmaktır.
Döviz Arbitrajında Kambiyo Vergisi Hesabı Nasıl Değiştirir?
Çapraz kur arbitrajında asıl soru şudur: sapma, maliyetleri aşıyor mu? Kambiyo vergisi bu maliyetlerin bir kalemidir ve oranı küçük görünse de matrahı işlemin tamamı olduğu için ağırlığı hissedilir.
Aşağıdaki hesap yalnızca ilişkiyi göstermek içindir; rakamlar uydurulmuş örneklerdir ve güncel kur ya da güncel uygulama değildir.
| Adım | İşlem | Banka ne yapıyor | Matrah doğar mı |
|---|---|---|---|
| 1 | TL ile euro alırsınız | Banka size döviz satar | ✅ Evet |
| 2 | Euro’yu dolara çevirirsiniz | Banka size döviz satar | ✅ Evet |
| 3 | Doları TL’ye çevirirsiniz | Banka sizden döviz alır | ❌ Hayır |
Tabloyu görmek için yana kaydırın.
Üç bacaklı bir döngüde iki bacak matrah doğuruyor. Binde iki oranla, her matrah doğuran bacak işlem tutarının yüzde 0,20‘si kadar bir kalem ekler; iki bacakta toplam yaklaşık yüzde 0,40.
Bu rakamı bir ölçekle karşılaştırmak gerekir: arbitraj nedir sayfasındaki örnek çapraz kur döngüsü brüt yüzde 0,62 veriyordu. Yalnızca bu vergi kalemi, o brüt farkın üçte ikisine yakınını götürür — ve henüz bankanın alış-satış makasına hiç girmedik. Makas, bu tür döngülerde genellikle vergiden daha büyük bir kalemdir.
Çıkarılacak sonuç bir “kârlı/kârsız” hükmü değil, bir yöntem: ekranda gördüğünüz çapraz kur sapması brüt bir sayıdır. Kendi hesabınızı yaparken matrah doğuran bacakları, bankanızın makasını ve varsa işlem ücretlerini düşmeden sonuç çıkarmayın. Aynı aritmetiği kripto tarafı için başabaş eşiği hesaplayıcısında deneyebilirsiniz.
Kripto Arbitrajında Kambiyo Vergisi Çıkar mı?
Kısa cevap: banka gişesindeki kambiyo işlemine özgü bu vergi, kripto alım satımında aynı biçimde karşınıza çıkmaz. Nedeni basit — BSMV’nin mükellefi kanun gereği banka, banker ve sigorta şirketleridir; kripto varlık hizmet sağlayıcıları bu sıfatları taşımaz.
Ama buradan iki yanlış sonuç çıkarılmamalı:
- “Kriptoda vergi yok” demek değildir. Kriptoya özel bir vergi kanunu yürürlükte değil; işlem vergisi ve stopaj öngören teklifin ilgili maddeleri 27 Mart 2026’da TBMM Genel Kurulu’nda geri çekildi. Buna karşılık kazanç genel vergi hükümleri çerçevesinde değerlendirilir ve süreklilik ile organizasyon unsuru taşıyan faaliyette ticari kazanç tartışması gündeme gelir. Ayrıntı: yasal çerçeve ve vergi rehberi.
- “Kriptoda maliyet yok” demek değildir. Kambiyo vergisinin yerini komisyon, ağ ücreti ve fiyat kayması alır. Toplam yük çoğu zaman daha düşük değildir; yalnızca kalemlerin adı değişir.
Bir ara durum var: kripto kazancını Türk Lirasına çevirip bankada döviz işlemi yaparsanız, o bankacılık işlemi kendi kurallarına tabi olur. İki çerçeveyi birbirine karıştırmamak gerekir.
“Kambiyo Gider Vergisi” Neden Böyle Anılıyor?
Adlandırma, verginin bulunduğu kanundan geliyor: dayanak Gider Vergileri Kanunudur. “Gider” sözcüğü burada “sizin giderinize yazılır” anlamında değil, kanunun adından gelir.
Bu karışıklık en çok iki soruyu doğuruyor:
- “Gider olarak yazılabilir mi?” Bu bir muhasebe ve vergi matrahı sorusudur; işletmenin türüne, işlemin niteliğine ve faaliyetle ilişkisine göre değişir. Bu sayfa muhasebe kaydı örneği göstermez ve hüküm vermez — mali müşavirinize sorun.
- “Hangi hesapta izlenir?” Aynı nedenle burada cevaplanmaz. Kayıt düzeni, mükellefiyet türüne bağlı bir muhasebe kararıdır.
Yapabileceğimiz tek katkı, soruyu doğru sormanıza yardım etmek: mali müşavirinize giderken “kambiyo vergisi” yerine “6802 sayılı Kanun kapsamında kambiyo muamelelerine ilişkin BSMV” derseniz, konuşma çok daha hızlı ilerler.
Arbitraj Kambiyo Vergisi: Sık Sorulanlar
Arbitraj kambiyo vergisi diye ayrı bir vergi var mı?
Hayır. Günlük dilde böyle anılan şey, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu kapsamındaki Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi’nin kambiyo ayağıdır. Ayrı bir kanunu ya da ayrı bir beyannamesi yoktur.
Kambiyo vergisi oranı ne kadar?
6802 sayılı Kanun’un 33. maddesi kambiyo muamelelerinde oranı matrahın binde ikisi olarak belirler; maddenin dipnotu, oranın 30/9/2020 tarihli ve 31260 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 3031 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile binde iki olarak değiştirildiğini kaydeder. Oran Cumhurbaşkanı kararıyla değişebilir ve bazı işlemler için sıfır uygulanır; güncel durumu bankanızın bildiriminden teyit edin.
Bu vergiyi ben mi ödüyorum?
Kanunen mükellef bankadır; vergiyi devlete banka beyan eder ve öder. Ancak banka bu maliyeti müşteriye yansıtır, bu yüzden tutarı dekontunuzda görürsünüz. Sizin ayrıca beyanname verme yükümlülüğünüz doğmaz.
Döviz alırken mi yoksa satarken mi doğuyor?
Kanunun 31. maddesi matrahı kambiyo satışlarının tutarı olarak tanımlar. Yani banka size döviz sattığında matrah doğar; sizden döviz aldığında doğmaz. Üç bacaklı bir çapraz kur döngüsünde genellikle iki bacak matrah doğurur.
Kanundaki arbitraj istisnası beni muaf yapar mı?
Otomatik olarak hayır. Kanunun 29. maddesinin (p) bendi arbitraj muameleleri ile vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerine ilişkin muameleleri ve bu muameleler sonucu lehe alınan paraları istisna kapsamına alır. Ancak istisnayı uygulayacak olan mükelleftir, yani banka; ayrıca bir işlemin kanun anlamında arbitraj muamelesi sayılıp sayılmadığı teknik bir değerlendirmedir. Müşterinin kendi beyanıyla kullanabileceği bir muafiyet değildir.
Kripto arbitrajında kambiyo vergisi öder miyim?
BSMV’nin mükellefi kanun gereği banka, banker ve sigorta şirketleridir; kripto varlık hizmet sağlayıcıları bu sıfatları taşımaz, dolayısıyla banka gişesindeki kambiyo işlemine özgü bu vergi kripto alım satımında aynı biçimde karşınıza çıkmaz. Bu, kriptoda vergi olmadığı anlamına gelmez: kazanç genel vergi hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.
Kambiyo vergisi arbitraj kârımı ne kadar yer?
Oran küçük ama matrah işlemin tamamıdır, bu yüzden ağırlığı hissedilir. Matrah doğuran her bacak, işlem tutarının yaklaşık yüzde 0,20’si kadar bir kalem ekler; iki bacaklı bir döngüde toplam yaklaşık yüzde 0,40 olur. Buna bankanın alış-satış makası da eklenir ve makas çoğu zaman vergiden büyük bir kalemdir.
Kambiyo vergisini gider yazabilir miyim?
Bu bir muhasebe ve vergi matrahı sorusudur; işletmenin türüne, işlemin niteliğine ve faaliyetle ilişkisine göre değişir. Bu sayfa muhasebe kaydı örneği göstermez ve hüküm vermez. Mali müşavirinize sorarken verginin tam adını kullanın: 6802 sayılı Kanun kapsamında kambiyo muamelelerine ilişkin BSMV.
🔗 İlgili rehberler
📚 Kaynak ve yöntem: Alıntılanan madde metinleri, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’nun Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel konsolide metninden birebir alınmıştır (m.28 konu, m.29/p istisna, m.30 mükellef, m.31 matrah, m.33 nispet). Oranın 3031 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile binde iki olarak belirlendiği bilgisi, kanun metninin kendi dipnotunda yer alır (30/9/2020 tarihli ve 31260 sayılı Resmî Gazete). 29/p bendindeki “Türkiye’de kurulu borsalarda gerçekleştirilen” ibaresinin 7061 sayılı Kanunla çıkarıldığı bilgisi de aynı dipnot sistemine dayanır. Hesap örneğindeki kurlar ve tutarlar uydurulmuş örneklerdir; güncel kur veya güncel uygulama değildir. Oran Cumhurbaşkanı kararıyla değişebilir; bazı kambiyo işlemlerinde sıfır uygulanır. Beyan yükümlülükleri için Gelir İdaresi Başkanlığı birincil kaynaktır. Son doğrulama: 12 Ekim 2026. Yöntemimiz: Editöryal Politika
⚠️ Feragatname: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve vergi, hukuki veya muhasebe danışmanlığı değildir. Bir işlemin hangi hükme tabi olduğu, istisna kapsamına girip girmediği ve nasıl kayda alınacağı kişiye ve işletmeye özeldir; mali müşavirinize ve bankanıza danışın. Mevzuat değişebilir. Ayrıntı: Feragatname
💬 Sıra sende
Dekontunuzda bu kalemi farklı bir adla mı gördünüz, yoksa bankanız farklı bir oran mı uyguladı? Aşağıya yorum bırakın — uygulama farklarını derliyoruz. Kişisel veya hesap bilgisi paylaşmayın.
3 yorum
Deneyiminizi ve sorularınızı paylaşabilirsiniz. Yatırım tavsiyesi niteliği taşıyan, kazanç vaat eden, sinyal grubu ya da bot tanıtan yorumlar yayımlanmaz. Yorum kuralları